نویسنده:   میثم محتاجی     تاریخ نگارش:   1399/01/01     ساعت:   01:22:15
  
 
 
حجت الاسلام و المسلمین شریعتی تبار؛ ویروس زدائی اماکن مطهر و مقدس؛ آری یا خیر؟

گفتمان رضوی؛ در فرهنگ اسلامی و قرآنی ما مکان‌هایی مانند مساجد و حرم‌های پیامبران و امامان علیهم السلام از قداست و معنویت و پاکیزگی معنوی برخوردارند. قداست و طهارت این مکان‌ها اکتسابی است و به اعتبار حقایقی است که در آنها وجود دارد. مساجد بیوت الهی‌اند و مرکز تجلی روح بندگی و عبودیت و محل حضور و اجتماع انسان‌هایی که به پاکیزگی گرایش دارند...


در فرهنگ اسلامی و قرآنی ما مکان‌هایی مانند مساجد و حرم‌های پیامبران و امامان علیهم السلام از قداست و معنویت و پاکیزگی معنوی برخوردارند. قداست و طهارت این مکان‌ها اکتسابی است و به اعتبار حقایقی است که در آنها وجود دارد. مساجد بیوت الهی‌اند و مرکز تجلی روح بندگی و عبودیت و محل حضور و اجتماع انسان‌هایی که به پاکیزگی گرایش دارند. (فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ) (توبه/ 108)؛ در مسجد مردمی حضور دارند که دوست دارند پاکیزه شوند و خداوند پاکان را دوست می‌دارد. و حرم‌های پیامبران و امامان نیز به اعتبار وجود مرقد و مضجع اولیای پاک و مطهر الهی در آن، قداست و طهارت دارند. بر استوانه حرم مطهر پیامبر گرامی اسلام این شعر مکتوب است:

یا خیر من دفنت بالقاع اعظمه / فطاب من طیبهن القاع والاکم

ای بهترین کسی که پیکرش در این مکان آرمیده است و از طهارت و بوی خوش او این مکان خوشبو و پاک است.

مشاهد مشرفۀ امامان علیهم السلام از مصادیق بیوتی هستند که نور هدایت الهی در آنهاست و خداوند به آنان بزرگی داده است  (فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ) (نور، 36) در این حرم‌ها انسان‌های مؤمن و ارادتمندان به اولیای معصوم الهی حضور می‌یابند تا با زیارت ولیّ معصوم الهی و نماز و دعا و تلاوت قرآن، روح و جان خود را از سرچشمه زلال معارف دینی سیراب کنند و با قبسی از نور و طهارت ولیّ خدا، دل و زندگی خود را روشن سازند.

حضور در این مکان‌ها (چه مساجد و چه حرم‌ها) آدابی دارد. به زائر بایسته و شایسته است با طهارت و پاکیزگی از برخی آلودگی‌ها (جنابت و ...) و نیز با طهارت ظاهری (غسل _ وضو _ لباس پاکیزه و خوشبو) در آنها داخل شود. اگر مسجد یا حرم به نجاست آلوده شد، واجب است در اسرع وقت نجاست را زدود و فضا را تطهیر کرد. امامانعلیهم السلام براساس دلایل قطعی قرآنی و حدیثی از جمله آیه تطهیر، معصوم و مطهرند و هرگونه رجس (پلیدی و آلودگی) از حریم وجودشان به‌دور است. حرم‌های آنان نیز باید طاهر و پاکیزه نگه داشته شوند. خداوند به ابراهیم و اسماعیل فرمان داده است که خانه او را که محل حضور مردم و جایگاه امن است، تطهیر کنند: (وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِیَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ) (بقره 125).

چهار نوع آلودگی و متقابلاً چهار نوع طهارت وجود دارد. به قول شیخ محمود شبستری در گلشن راز:

موانع تا نگردانی زخود دور
 

درون خانۀ دل نایدت نور
 

موانع اندر این عالم چهار است
 

طهارت کردن از وی هم چهار است
 

نخستین پاکی از احداث و انجاس
 

دوم از معصیت و ز شر و وسواس
 

سیم پاکی از اخلاق ذمیمه است
 

که با وی آدمی همچون بهیه است

چهارم پاکی سرّ است از غیر
 

که اینجا منتهی می‌گرددش سیر
 

 

 

 

داخل کردن هر نوع آلودگی و پلیدی و نیز ورود ناپاکان (جنب و ...) به مساجد و حرم‌ها شرعاً ممنوع است. قرآن کریم در مورد حرمین شریفین (مکه و مدینه) می‌فرماید: (إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ) (توبه 28)؛ مشرکان نجس و پلیدند نباید به مسجدالحرام نزدیک شوند. نهی تشریعی از ورود پلیدی‌ها و پلیدان به این مکان‌ها دلیلی است بر اینکه تکویناً امکان ورود آلودگی به آنها وجود دارد.

ویروس‌هایی که مولد بیماری‌اند یک نوع پلیدی و آلودگی به‌شمار می‌روند که سلامت مردم را تهدید می‌کنند و ورود اینها به این مکان‌های مقدس با قداست و طهارت معنوی آنها ناسازگار نیست. مسمومیت امامانعلیهم السلام به‌دست ستمگران و جباران زمان (ما منّا الّا مقتولٌ أو مسموم) به معنای ورود مواد مولّد مسمومیت به حریم بدن و جسم امام است. اگر ورود سم و تاثیر آن در جسم امام با عصمت و مقام معنوی امام منافاتی ندارد؛ چون امامان تسلیم مقدرات و ارادۀ الهی‌اند، ورود عوامل مولّد بیماری (پلیدی، ویروس و ...) در فضای حرم امکان‌پذیر است. از این‌رو وظیفه بایسته و حتمی همگان (خادمان، زائران و متولیان) در این اماکن مقدس و اعتاب عالیات پاک نگه داشتن آن و جلوگیری از انتقال عوامل آلودگی و تطهیر آن است، چه اینکه ورود این عوامل هم با قداست و طهارت معنوی این فضاهای مقدس مغایرت دارد و هم سلامت زائران و مهمانان را به مخاطره می‌اندازد.

دعبل خزاعی شاعر بلند مرتبه در باره وجود قبر هارون الرشید در کنار مرقد مطهر امام رضا؟ع؟ می‌گوید:

 

قبران فی طوس خیر الناس کلّهم

و قبر شرّهم هذا من العبر

ما ینفع الرجس من قرب الزکی ولا

علی الزکیّ بقرب الرجس من ضرر

 

دو قبر در طوس (در کنار هم) قرار دارند، یکی قبر بهترین مردم و دیگری قبر بدترین آنها.

نه فرد پلید و آلوده (هارون) از قرابت قبرش به قبر ولیّ مطهر خدا سود می‌برد و نه ولیّ معصوم خدا (امام رضا) از نزدیکی قبرش به قبر شخص پلید زیان می‌بیند.

 

      مهدی شریعتی تبار